Osmański przenośny kompas słoneczny

Wyznaczanie kierunków świata przy pomocy słońca jeśli nie mamy zegarka jest czasochłonne. Kiedy to już zrobimy to aby szybko wyznaczyć kierunek podczas marszu można wykonać przenośny kompas słoneczny. Jak nazwa z tytułu wskazuje został wymyślony prawdopodobnie gdzieś na terytorium osmańskim. Chociaż przypomina uproszczoną wersję husanotry używanej przez wikingów. Z drugiej strony nie byłby to pierwszy wynalazek  który został wynaleziony w różnych miejscach jednocześnie.  Do wykonania będziemy potrzebować kawałek deski albo drewna z którego wspominaną deskę zrobimy. Do tego coś czym wywiercimy otwór oraz sznurek lub jego substytut. Na środku naszej deszczułki wiercimy otwór w którym umieszczamy zaostrzony patyk. Aby kompas działał prawidłowo nie musi być dokładnie wypoziomowany ale pomiar musi być wykonywany tak aby deska była zawsze w tej samej pozycji względem horyzontu. Dlatego warto użyć 3-4 sznurków. Ja użyłem trzech, dwa z nich znajdują się na rogach w nacięciach a trzeci  pośrodku. Aby kompas znajdował się zawsze w tej samej pozycji zaklinowałem węzeł łączący sznurki w środkowym nacięciu. Po jakimś czasie dodatkowo dodałem taśmę naprawczą. Po wykonaniu kompasu trzeba go  zorientować według stron świata. Po ustawieniu rysujemy linię wschód-zachód przez całą szerokość deszczułki w miejscu końca cienia wskazówki. Teraz za każdym razem ustawiony kompas tak aby koniec cienia wskazówki dotykał tej linii wskaże nam kierunki świata.  Kompas który ja zrobiłem ma następujące wymiary: 

Długość deski:10,5cm

Szerokość deski: 14cm

Wysokość wskazówki: 3cm

CIMG0737CIMG0731CIMG0746

Taki przyrząd trzeba co jakiś czas kalibrować, to jak często to zrobimy zależy od pory roku. Jeśli przyjmiemy, że będziemy to robić raz na tydzień to będzie to aż nadto.  Dokładność tego instrumentu jest zależna od pory roku, dnia czy szerokości geograficznej na której się znajdujemy. W ekstremalnym przypadku kiedy nastąpiłby splot nie korzystnych warunków może sięgać do 30 stopni względem kompasu magnetycznego. W większości przypadków będzie to znacznie mniej. Jeśli mamy sporo czasu to możemy zrobić nasz kompas bardziej dokładnym, mianowicie na zorientowanym kompasie zaczynając od przedpołudnia do zachodu słońca zaznaczamy co około 1-2 godziny punkty końca cienia wskazówki.. Łączymy te punkty i zamiast prostej linii wychodzi krzywa która da trochę dokładniejszy pomiar.

 

 

 

 

 

Orientacja przy pomocy końca cienia

W bardzo prosty sposób możemy zorientować strony świata w słoneczny dzień. Zaczynamy od wbicia w miarę pionowo kija w ziemię. Teraz zaznaczamy koniec jego cienia, im dokładniej to zrobimy tym dokładniejszy będzie pomiar. Odczekujemy około 30 minut i po raz drugi zaznaczamy koniec cienia. Linia pomiędzy pierwszym a drugim zaznaczeniem wskazuje kierunek zachód-wschód . Zachód znajduje się od strony pierwszego zaznaczenia. Trzeba jednak sobie uczciwie powiedzieć, że ta metoda może być dość dokładna jak i bardzo niedokładna. Wszystko zależy od pory dnia, pory roku czy szerokości geograficznej na której się znajdujemy. Jednak jeśli mamy zmierzać na północ zawsze lepiej jest odbijać na przykład na północny wschód niż iść całkowicie na południe.

CIMG0721CIMG0724

 

Orientacja przy pomocy słońca i zegarka

Jeśli mamy zegarek możemy bardzo łatwo odnaleźć kierunki świata. Wystarczy przyłożyć patyk do środka zegarka czyli miejsca gdzie wskazówki przyczepione są do tarczy. Teraz  obracamy się tak aby cień patyka pokrył wskazówkę godzinową. Połowa kąta zawartego pomiędzy cieniem a godziną 12 tworzy linię północ-południe. Od rana do 12 w południe, północ znajduje się od naszej lewej strony. Po południu od naszej prawej.

CIMG0695watch sun

 

 

Istnieje też drugi sposób. Wystarczy skierować wskazówkę godzinową w kierunku słońca. Połowa kąta pomiędzy wskazówką godzinową a 12 też pokazuje linię północ -południe. Od rana do godzinny 12 w południe, południe jest od naszej lewej strony. Czyli odwrotnie jak w pierwszej metodzie. Tak samo odwrotnie jest po południu. Metoda pierwsza ma tą przewagę, że jeśli jest np. zachmurzenie przez które delikatnie przebija się słońce i daje cień, możemy bez problemu zorientować się. Natomiast przy takiej pogodzie czasem ciężko stwierdzić gdzie dokładnie znajduje się słońce. Te metody są przypisane do półkuli północnej, na półkuli południowej kierunki są odwrotnie, czyli północ zamienia się miejscami z południem.

 

 

watch sun1

Należy zdawać sobie sprawę, że wszystkie metody wyznaczania stron świata wykorzystujące słońce są obarczone marginesem błędu, może to być tylko kilka stopni ale w ekstremalnych przypadkach nawet ponad 20. Wszystko zależy od pory roku, pory dnia czy szerokości geograficznej na której się znajdujemy.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Prowizoryczny Kompas

Do wykonania prowizorycznego kompasu będziemy potrzebować igły lub  kawałka drutu czy innego dowolnego kawałka żelaza czyli nie miedzi,aluminium,mosiądzu itp. Igły przeważnie są już namagnesowane (na tyle lekko, że tego nie odczuwamy) ale warto to poprawić pocierając o magnes w jedną stronę. No tak ale skąd wziąć magnes w lesie?Można zawczasu namagnesować metalowe części ekwipunku. Wtedy od tego  namagnesować inne przedmioty np. wspomniany kawałek drutu. Może mamy przy sobie baterię i izolowany drut (kabelek) wtedy wystarczy wykonać prosty elektromagnes. Baterię możemy wziąć z ipoda a izolowany drut ze słuchawek. Jeśli i tego nie posiadamy to ostatnią deską ratunku jest pocieranie naszej igły o odzież.  Jedwab, wełna a w ostateczności inne materiały czy nawet włosy,  im coś bardziej elektryzuje tym lepiej. Należy pocierać tylko w jedną stronę!!! Minuta pocierania powinna wystarczyć, trzeba pamiętać, że jeśli namagnesowaliśmy przedmiot przez pocieranie to przed każdym sprawdzeniem kierunku, należy namagnesować go ponownie, gdyż szybko traci swoje magnetyczne właściwości. Mamy już naszą igłę namagnesowaną, teraz musimy znaleźć jakieś zagłębienie wypełnione wodą albo wykorzystać to co posiadamy np. menażkę. Układamy igłę na kawałku liścia,kory czy czegoś podobnego. Ja wykorzystałem taśmę naprawczą. Igła po chwili powinna się ustawić na linii północ-południe. W teorii północ powinna pokazywać ta strona igły którą magnesowaliśmy. Jednak nie zawsze tak jest. Więc należy się zorientować według kilku wskazówek przyrodniczych np. mchu, mrowiska,samotnie rosnącego drzewa itp. Pamiętajcie aby nie opierać się na jednym wskaźniku tylko kilku. Igłę zamiast układać na wodzie można powiesić na cienkiej nitce. Jednak to ma ograniczenia, przedmioty słabiej namagnesowane nie ustawią się w linii tak łatwo jakbyśmy użyli miski z wodą.

survival kompas